Uyku eğitimi 5: Uyku eğitiminden anladığım

Ağlamalı uyku eğitimine başlamadan önce ve uzun süre uyguladıktan sonra da (bittikten sonra demiyorum çünkü 1.5 yaşında bir çocuk babası arkadaşımın dediği gibi, uyku eğitimi bitmez, sadece uykular biraz daha iyi olur) bu konuyu biraz scholar.google'dan da araştırdım. Beni en çok şaşırtan şey, bilim adamlarının altında fiziksel bir neden olmayan (uyku apnesi mesela, uykuda nefes almayı unutmak) uyku problemlerini davranış problemi olarak görmesi. Hatta, bebeğin davranışından çok anne babanın davranış problemi! Makalelerde birsürü istatistik ve deneyin yanı sıra birkaç anekdot da okudum ve bir tanesi baya aklımda kaldı: tek anneli (single mom) bir ailede anne artık depresyonun eşiğinde ve çocuğunu uyku problemi yüzünden doktora getiriyor, doktor anneye gece ağlamalarında nasıl davranması gerektiğini anlatıp gönderiyor ve 3-4 günde durum düzeliyor. Beni asıl etkileyen şey doktorun bunu ha nezleymiş, biraz dinlenin geçer, der gibi davranışsal uyku problemiymiş diye geçiştirmesi. O zaman anladım ki, bilim dünyası davranışsal uyku probleminin çözümünü çoktan yapmış ve artık yeni konulara geçmiş, fakat anneler bunu sanki ilk defa kendi çocuklarında ortaya çıkan gizemli ve çözümsüz bir halmiş gibi görüyorlar (uyku eğitimi araştırma ve deneyimimden önce ben dahil). Sonra hatırladım ki, çok sevdiğim çocuk davranışı kitabında Alan Kazdin de istenmeyen davranışı dikkate almamayı (ignoring) öneriyor, cezalandırmak yerine. Burada istenmeyen davranış geceleyin uyanınca (gece uykusu sırasında herkes uyanıyor, büyükler de küçükler de, biz sadece hemen geri dalmayı biliyoruz) anne gel uyut beni diye seslenmek. Yerine koymak istediğimiz davranış ise uyanınca kendi kendine uyumak. İstenen davranışın ödülü güzel uyku olduğundan ve bebeklerin de aslında buna ihtiyacı olduğundan bu şekilde yapılan uyku eğitimi çok hızlı etkisini gösteriyor.
Uyku uyumayı elbet bir ara kendi öğrenir de diyebilirsiniz. Fakat zaten anne baba gece çocuğun yanına gidip onu emzirip/pışpışlayıp geri uyutuyorsa ona normalin bu olduğunu öğretmiştir. Oğlum gece uyanmayı bıraktığı zaman bile ben alışkanlıktan dolayı zınk diye uyanıp geri uyuyamıyordum. Yani demem o ki, çocuğun gece emmeye veya anne babayla vakit geçirmeye ihtiyacı yoksa bile, o sadece böyle alıştığından uyanır ve tek başına geri uyuyamaz.
Oğlumuz daha dişlenmedi, ama aylardır salya akıtıp birşeyler çiğner, o yüzden dişleri çıkıyor galiba sorusunu hep duyarız. Yok çıkmıyor, aylardır böyle desem de arada bir ya çıkıyorsa diye bir korku alır beni. Her forum ve her anne diş çıkarken uykular sapıtır ve çocuklar acı içinde olur dediği için, onu da araştırdım ve diş çıkarken bebeklerin biraz tedirgin olabileceğini, fakat gece uyuyamama, ateş, kulak ağrısı gibi şeylerin dişlerle alakasız olduğunu, özellikle ateşi olan ya da bir yeri ağrıyan bebeği doktora göstermek gerektiğini öğrendim. Weissbluth da diş çıkarmanın uykuya etki etmediğini yazıyordu, ama ben yine de kendim emin olmak istedim (milyonlarca anne forumları boşuna mı inletiyor yani, e galiba evet :-). Bir de, bununla alakalı olarak anlatayım: oğlumuzu ne zaman biraz geç yatırsak, özellikle yatmaya hazırlanırken öyle garip hareketler yapıyor ki aha diyorum bu çocuk hasta oluyor, kesin kulağı ağrıyor bak nasıl çekiyor, kolları kaşınıyor galiba, ama 5-10 dakikalık banyo sonrası kurutma ve giydirme operasyonundan sonra yatağa koyduğumuzda parmağını eme eme uykuya dalıveriyor, sesini hiç çıkarmadan. Artık öğrendim, bu oğlanın uykusu varken kendinde olmuyor, onu çabucak yatırmaya çalışıyorum.
En son bir de şunu diyeyim de dünyadaki tüm bebek uykusu problemlerini çözdüğümü sandığımı sanmayın: uyku eğitimi bir süreç, uyku programımızdan sapmak, yolculuk, zaman dilimi değişimleri, hastalık ve başka aklıma şimdi gelmeyen birsürü şey uykuyu bozabilir, farkındayım, umarım o zamanlarda da çalışacak çözümler bulup hayatımıza yeterli uykuyla devam ederiz, ama şimdilik uykularımız ve keyiflerimiz yerinde :-)

Bu uyku eğitimi yazı dizisinde tam 100 defa uyku kelimesi kullanıldı (başlıklar hariç).

İyi uykular!